Абадзеш

ХӀара яззам Википеди чура бу — маьрша энциклопеди
Навигацин тӀегӀо Лахарна тӀегӀо

Абадзеш
адыг. Абдзэш
Координаташ44°03′05″ къ. ш. 39°56′56″ м. д.HGЯO
ПачхьалкхРоссиFlag of Russia.svg Росси
РегионАдыгейчоь
Лаьмнийн системаКавказ
Дукъ я ламанан акъариакъари Лаго-Наки
Бохьан локхалла2150 м[1]
Абадзеш (Росси)
Montanya.svg
Абадзеш
Абадзеш (Адыгейчоь)
Montanya.svg
Абадзеш

Абадзеш (адыг. Абдзэшоьрс. Абадзехская) — Кавказан Адыгейчуьра лам. Мурзикао дукъан уггаре лекха меттиг ю – 2150 м.

Географи[нисъе бӀаьра | нисъе]

Абадзеш – Адыгейчура лам, лаьтта ломан лакхарчу Лаго-Наки акъарин кIоштахь, Гуьржи-хин лакхенашкахь; Мурзикао дукъан уггаре лекха меттиг ю – 2150 м хӀордан сизал. Ломан санна цIе ю цуьнан кIожера Абадзеш дукъан, цуо Абадзеш лам хIутту Каменни море цIе йолчу дукъца.

Лаго-Наки акъарин тIиера деллало чIогIа хаза альпийн байнийн а, Лагонакан дукъан лайнийн сурт. Абадзеш ломал къилбехьа ю Абадзешан дукъ доккхийла (2066 м). Цунна тIера долало Курджипс эрк. Дукъ доккхийлан лахахь, кIоргехь го чухчари. Иза кхойтта чухчарех цхьаъ ю тIаьхьий хьалхий лаьтташ Курджипс эркан Iинехь. Уггаре лекха чухчари 45-50 метр ю.

Дукъ доккхийлан тIиера го кира-маьIдано даьхна оьрнаш. Цхьайолчарех хьехаш хилла, масала Университетачух, Бондаревнчух, Абсолютачух, Днепропетровскачух, кхин дIа а[2].

Ороним[нисъе бӀаьра | нисъе]

Орониман бух тIехь ду адыгийн этнографин тайпа – абдзах (абадзехаш)[3].

Кхечу версица бух тIехь ю этноним «абаза» (абазой), иза а къовса мегар долуш ду. Абадзехийн тайпа даьхна Коьрта Кавказан дукъан къилбаседа басешкахь Лаба хин атагIи тIиера Пшиша тIекхаччалц. Хета, и тайпа – ийна къаьмнех даьлла (абхазаш - чергазий). Шайн цIе кхаьчна къилбара лулахошкара – абазойшкара. Этнониман этимологи хьалайоьду абазойн «абаза» (апса) а, абадзехийн «псэи» - зез, база[4].

Iалам[нисъе бӀаьра | нисъе]

Абадзеш ломан дикка шера басеш ю. Ломахь цанаш ю, царна юкъа-карахь ло лаьтта йовхачу заманахь а. Ломан боьххьера дIаделлало чIогIа хаза сурт: акъари Лаго-Наки, лаьмнаш Оштен а, Пшеха-Су а. Лаьмнашкахула ехкина туристийн маршруташ ю[5].

Билгалдахарш[нисъе бӀаьра | нисъе]

  1. А. В. Твердый, «Топонимический словарь Кавказа». 2011
  2. http://stihiya.club/dostoprimechatelnosti/gora-abadzesh/
  3. А. В. Твердый, «Топонимический словарь Кавказа». 2011
  4. Ковешников В. Н. Очерки по топонимике Кубани. Краснодар, 2006 г.
  5. https://kukarta.ru/gora-abadzesh/