«Сий а, сийлалла а» орден (Абхази)

ХӀара яззам Википеди чуьра бу — маьрша энциклопеди
Навигацин тӀегӀо Лахарна тӀегӀо
«Сий а, сийлалла а» орден
абхаз. «Ахьдз-апша» аорден
I тӀегӀанан
ABK Order of Honour and Glory 1st class ribbon 218.svg Орден Чести и славы.jpg
II тӀегӀанан
ABK Order of Honour and Glory 2nd class ribbon 218.svg
III тӀегӀанан
ABK Order of Honour and Glory 3rd class ribbon 218.svg Order Honour and Glory Abkhazia.jpg
Мохк АбхазиFlag of the Republic of Abkhazia.svg Абхази Республика Абхази
Тайпа орден
Статус ло
Статистика
Кхолларан терахь 2002 шеран 10 январь
РагӀ
Лакхара совгӀат Абхазин Турпалхо
Лахара совгӀат Леонан орден

«Сий а, сийлалла а» орден (абхаз. «Ахьдз-апша» аорден) — Абхазин лакхара орден. Кхоьллина Республика Абхазин Къоман Гуламо (Парламенто) 2002 шеран 10 январехь.

ТӀегӀанаш[нисъе бӀаьра | нисъе]

Орден лаьтта кхаа тӀегӀанех:

  • «Сий а, сийлалла а» орден хьалхара тӀегӀанан.
  • «Сий а, сийлалла а» орден шолгӀа тӀегӀанан.
  • «Сий а, сийлалла а» орден кхоалгӀа тӀегӀанан.

ТӀемаш долчу хенахь башха къаьстина тӀеман дакъошна а, тӀеман хӀордан кеманашна а совгӀат дала таро юорденан бесара асанца, иза уллу тӀеман декъан я хӀордан кеман байракхан дечиган лакхахь.

СовгӀат даран низам[нисъе бӀаьра | нисъе]

Орденца совгӀат до Республика Абхазиин Президентан Омарца. Цхьаьна стегана шозза цхьаьна тӀегӀанан орденца совгӀат дан йиш яц, ткъа иштта хьалха еллачул лахарчу тӀегӀанан орденца а.

Кхин а лакхара тӀегӀанан орден елчи, лахара тӀегӀанан орден дӀало Республика Абхазин Президент волчура совгӀатийн комиссе, цу тӀе лоьмар уллехь огу бархӀ са болу седарчий цунна и орден массаза ло. Иза ца хьакхало тӀеман гӀуллакхан еллачу а, кхечу махкахошна еллачу орденех.

Хьалхара тӀегӀанан орденан кавалер велла меттиг хилча, цуьнан совгӀат дӀало Республика Абхазин Президент волчура совгӀатийн комиссе иза тӀаьхьа Республика Абхазиин Пачхьалкхан музейн экспозице дӀаялархьама. Иза ца хьакхало кхечу махкахошна еллачу хьалхара тӀегӀанан орденех.

Нагахь шолгӀа а, кхоалгӀа а тӀегӀанан орденан кавалеран хилла орденаш доьзалехь Ӏалашъеш йита лаахь, Республика Абхазин Президент волчура совгӀатийн комиссис кхин сацам ца бахь юьтур ю.

Хьалхара тӀегӀанан орденца совгӀат до:

  • Республика Абхазин гражданашна:
    • Республика Абхазин хьалха́, халкъан а, пачхьалкхан а кхолламан орамашкара Ӏаткъам беш, тӀех даккхий гӀуллакхаш дарна;
    • дерриг ТӀеман Ницкъийн масштабашкахь, жамӀехь мостагӀ иэша а иэшна Республика Абхазин дозанал аравала дезна, тӀеман операцеш аьттонца ярна;
    • Ӏилманан, оьздангаллин, говзаллин областашкахь, Абхазин сий айина, дуьненаюкъара къобал бина башха кхиамаш бахарна.
  • кхечу мехкийн гражданашна:
    • Республика Абхазин доттагӀаллин пачхьалкхан правительствон куьйгалхочун я парламентан председателан даржал лахара боцучу куьйгалхошна,
    • дуьненаюкъара машар чӀагӀбарехь, демократи а, къаьмнашна юкъара доттагӀаллин юкъаметтигаш а кхиорехь, башха доккха дакъа лаьцна пачхьалкхан, тӀеман, юкъараллин, политикин гӀуллакххошна,
    • шайн кхолларалла дуьнено къобал йина Ӏилманан, оьздангаллин, говзаллин гӀуллакххой.

ШолгӀа тӀегӀанан орденца совгӀат до:

Орденах дийцар[нисъе бӀаьра | нисъе]

Орден бархӀ са болу седа кепехь соляран хьаьрк ю, йиллина Республика Абхазин Пачхьалкхан хӀост тӀехь.

Орденан барам дуьхь-дуьхьалчу седанан зӀаьнаршца 45 мм.

Орденан юккъехь лаьтта 15 мм диаметрца го, цунна диллина цӀен эмаль, цунна чохь лаьтта соляран хьаьркан сенаш долу мехала тӀулгийн кепера пхи дакъалг. Гонахьа 25 мм диаметрца аса ю, тӀехь лавран геннан сурт а, абхазин маттахь «Ахьдз-апша» йоза а долуш.

Аса, пӀендагӀаш[нисъе бӀаьра | нисъе]

Орденан аса — цӀен муаран, асанан йисташкара 1 мм юкъ йитина дӀайоьду цхьацца кӀайн аса 1 мм шуьйра а йолуш. Хьалхара а, шолгӀа а тӀегӀанан асанан шоралла 35 мм ю, кхоалгӀа тӀегӀанан – 24 мм.

Орденан пӀендагӀаш кечйо орденан асанах. Цу тӀе шолгӀа а, кхоалгӀа а тӀегӀанан орденийн къасторан пендагӀашна тӀехӀиттийна металлан руман терхьаш II а, III а. Хьалхара тӀегӀанан орденан къасторан пӀендагӀан тӀехь терхьаш дац.

Лелоран бакъо[нисъе бӀаьра | нисъе]

Орденан хьаьркаш тӀе ца ухку:

  • парадан тӀеман духаран бен
  • гражданийн галстукца йолу божарийн костюман бен
  • суьйренан кучан а, зударийн гӀуллакхан костюман а бен

Орденан хьаьркаш тӀе ца ухку:

  • пачхьалкхан Ӏиданийн деношкахь бен
  • официалан тӀеэцаран меттигашкахь бен.

Кхечу меттигашкахь лелайо орденан пӀендагӀаш.

Хьалхара а, шолгӀа а тӀегӀанан орден лелайо асан тӀехь коча а уллий, ткъа кхоалгӀа тӀегӀанан орден лелайо орденан пӀендагӀан тӀехь, некхан аьрру агӀора, Абхазин Республикин, ССРС хилла кхечу пачхьалкхийн мидалшна а, орденашна а аьтту агӀорхьа.

Лелайо лакхара тӀегӀанан орден а, тӀеман гӀуллакхан елла орденаш а.

Орденан кавалераш[нисъе бӀаьра | нисъе]

Билгалдахарш[нисъе бӀаьра | нисъе]

Литература[нисъе бӀаьра | нисъе]

  • Безруков М. П., Туровский А. Е. Награды государств мира. — Тула: Гриф и К, 2013. — С. 13—15. — ISBN 978-5-91503-137-3.

Хьажоргаш[нисъе бӀаьра | нисъе]