Меркурий

ХӀара яззам Википеди чура бу — маьрша энциклопеди
Дехьа гӀо: навигаци, лаха
Меркурий Mercury symbol.svg
Mercury in color - Prockter07 centered.jpg
Меркурий («Мессенджерc» даьккхина сурт). Лахахь аьтту агӀор гуш ю Толстойн цIе йолу кратер.
Mercury-real color.jpg
Меркурий ша ма йоллу басехь («Маринер-10» даьккхина сурт)
Орбитальни характеристикаш
Перигелий

46 001 210 км
0,30749909 а. б.[1]

Афелий

69 816 900 км
0,46669733 а. б.[1]

Эксцентриситет орбиташ (e)

0,20563069[1]

Сидеран мур тӀедерзор

87,969 де[1]

Синодан мур тӀедерзор

115,88 де[1]

Орбитан чехкалла (v)

47,87 км/с[1]

Бккъера аномали (Mo)

174,795884°

Орбитан охьане (i)

7,00° эклиптикин экъан хьаьжча
3,38° Мьлахан экваторан хьаьжча
6,34° инвариантан экъан хьаьжча[2]

Гоьдолу шадан дохалла (Ω)

48,33167°[1]

Перицентран аргумент (ω)

29,124279°

Спутникаш

0

Физикан характеристикаш-ref[3]
Экваторан радиус

2439,7 км[1]

Полюсан радиус

2439,7 км[1]

Юккъера радиус

2439,7 ± 1,0 км (Дьуненан радиусан 0,3829 дакъа)[1]

Боккхачу гонан йохалла

15 329,1 км

ТӀехулан майда (S)

7,48×107 км²
Дуьненан майдан 0,147 дакъа

Чухоам (V)

6,083×1010 км³
Дуьненан чухоаман 0,056 дакъа[1]

Йозалла (m)

3,33022×1023 кг
Дуьненен йозаллин 0,055274 дакъа[1][4][5]

Юккъера дуькъалла (ρ)

5,427 г/см³
Дуьненан дуькъаллин 0,984 дакъа[1]

паргӀата охьакхетаран сихдалар на экваторе (g)

3,7 м/с²
0,377 g[1]

ШолгӀа космосан чехкалла (v2)

4,25 км/с

Экватаран хьийзаран чехкалла

10,892 км/ч (3,026 м/с) (экваторехь)

Хьийзаран мур (T)

58,646 де (1407,5 сахьт)[1]

Семан охьатаӀар

2,11′ ± 0,1′[6]

нийса тӀеялар къилбседера полюса (α)

18 сахьт 44 мин 2 с
281,01°[1]

Склонение къилбседера полюса (δ)

61,45°[7]

Альбедо

0,142 (Бонд)[1][8]
0,068 (геометрическое)[1][8]

Гушйолу седан йокхалла

от −2,6m[9] до 5,7m[7][10]

Сонан диаметр

4.5" – 13"[7]

Температура
 
мин. сред. макс.
0°N, 0°W[11]
100 K
(−173 °C)
340 К
(67 °C)
700 К[12]
(427 °C)
85°N, 0°W[11]
80 К
(−193 °C)
200 К
(−73 °C)
380 К
(107 °C)
Атмосфера[7]
Атмосферан таӀам

~10−15 бар[1]

ХӀоттам:

42,0 % кислород

29,0 % натрий
22,0 % водород
6,0 % гелий
0,5 % калий
0,5 % диснарш (хи, кӀорамуьсталлин газ, азот, аргон, ксенон, криптон, неон, кальций, магний)[1][5]

Мерку́рий — Маьлхан системехь Маьлхан массарелла уллера планета. Цо Маьлхан гонах го боккху 88 Дуьненан дийнахь-бусехь. Меркурийн тӀехь цхьана ден-буьйсан йохалла ю Дуьненан тӀехь 176 дей-буьсий санна[4][13]. Шира Римехь оцу планетан цӀе тиллира шайн махлелоран делан сий деш.


Билгалдахарш[нисъе | нисъе чухулара]

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 David R. Williams. Mercury Fact Sheet (ингалс.). NASA (30 ноября 2007). Архив йина хьалхара хьастачура 22 май 2012. Теллина 12 февраля 2009.
  2. The MeanPlane (Invariable plane) of the Solar System passing through the barycenter (3 апрель 2009). Архив йина хьалхара хьастачура 20 январь 2013. Теллина 3 апрель 2009.
  3. Solar System Exploration: Planets: Mercury: Facts & Figures. Архив йина хьалхара хьастачура 22 май 2012. Теллина 9 июнь 2011.
  4. ГӀалат дешнаш далорна Тег <ref> нийса яц; тIетовжаран .D0.AF.D0.B7.D0.B5.D0.B2 йоза яздина дац
  5. 1 2 Проект «Исследование Солнечной системы», Меркурий
  6. Margot, L.J.; Peale, S. J.; Jurgens, R. F.; Slade, M. A.; Holin, I. V. (2007). «Large Longitude Libration of Mercury Reveals a Molten Core». Science 316 (5825): 710–714. DOI:10.1126/science.1140514. PMID 17478713. Bibcode:2007Sci...316..710M.
  7. ГӀалат дешнаш далорна Тег <ref> нийса яц; тIетовжаран nssdcMercury йоза яздина дац
  8. 1 2 Mallama, A.; Wang, D.; Howard, R.A. (2002). «Photometry of Mercury from SOHO/LASCO and Earth». Icarus 155 (2): 253–264. DOI:10.1006/icar.2001.6723. Bibcode:2002Icar..155..253M.
  9. Mallama, A. (2011). «Planetary magnitudes». Sky and Telescope 121(1): 51–56.
  10. Espenak, Fred Twelve Year Planetary Ephemeris: 1995–2006. NASA Reference Publication 1349. NASA (July 25, 1996). Архив йина хьалхара хьастачура 16 октябрь 2012. Теллина 23 май 2008.
  11. 1 2 (19 February 1999) «Near-Surface Temperatures on Mercury and the Moon and the Stability of Polar Ice Deposits». Icarus 141: 179–193. DOI:10.1006/icar.1999.6175. Bibcode:1999Icar..141..179V. Figure 3 with the "TWO model"; Figure 5 for pole.
  12. ESA Science & Technology: Background Science (ингалс.). Европейское космическое агентство. Архив йина хьалхара хьастачура 22 май 2012. Теллина 20 март 2009.
  13. ГӀалат дешнаш далорна Тег <ref> нийса яц; тIетовжаран strom йоза яздина дац

Литература[нисъе | нисъе чухулара]

  • Гребеников Е. А., Рябов Ю. А. Поиски и открытия планет. — М.: Наука, 1975. — 216 с. — 65 000 экз.
  • Ксанфомалити Л. В. Неизвестный Меркурий // В мире науки. — 2008. — № 2.
  • Маров М. Я. Планеты Солнечной системы. — 2-е изд. — М.: Наука, 1986. — 320 с.
  • Солнечная система / Ред.-сост. В. Г. Сурдин. — М.: Физматлит, 2008. — 400 с. — ISBN 978-5-9221-0989-5

Хьажоргаш[нисъе | нисъе чухулара]

1000HA.png