Казахстан

ХӀара яззам Википеди чура бу — маьрша энциклопеди
(ДӀасахьажийна кху Казахийн Пачхьалкх)
Дехьа гӀо: навигаци, лаха
Республика Казахстан
Қазақстан Республикасы
Flag of Kazakhstan.svg Герб Казахстана
Байракх Герб
Гимн: «Менің Қазақстаным»
Kazakhstan (orthographic projection).svg
Маьрша елла хан 1991 шаран 16 декабрехьСССР)
Официальни меттанаш казахийн — пачхьалкхан
оьрсийн мотт — официальни.
Коьрта гӀала Астана
Яккхий гӀаланаш Алма-Ата, Астана, Шымкент, Караганда
Президент
Премьер-министр
Назарбаев, Нурсултан Абишевич
Серик Ахметов
Бахархой
• Мах хадор (2014)
Адамийн луьсталла

17 186 000[1] адам.
6,2 адам./км²
ДЧС (НЭТ)
  • Дерриге (2012)
  • Цхьан адаман цӀарах

233,764 (51 меттиг)[2] $
13 917 (69 меттиг)[2] $
АДКМ (2013) 0,754[3] (лакхара) (69-гl)
Ахча казахстанан тенге
(KZT, код 398)
Авиакомпани Air Astana, SCAT, Tahmid Air
Интернет-домен .kz, Q48137
Код ISO KZ
Код МОК KAZ
Телефонан код +76, +77, +7
Сахьтан аса Q6806, Q6906

Координаташ: 48°57′00″ къ. ш. 66°14′00″ м. д. / 48.95° къ. ш. 66.233333° м. д. (G) (O)

Казахстан[1] — (Қазақстан) - Европан a Азийн пачхьалкх ю. Коьрта гӀала - Астана ю. Якхи гIалаш - Алма-Ата, Актобе, Актау, Атырау, Тараз, Шымкент, Кызылорда, Костанай, Караганда, Павлодар, Петропавловск, Усть-Каменогорск, Семей (Семипалатинск), Кокшетау, Талдыкорган, Жезказган, Уральск.

Паччахь - Нурсултан Назарбаев ву.

ХӀинцалера административни екъаялар[нисъе | нисъе чухулара]

ЦхьалгӀа дарж[нисъе | нисъе чухулара]

Казахстанан 14 область а 2 республикан муьтӀахь йолу гӀаланаш а ю[2]. Цул совнах ю, республикан муьтӀахь йолу гӀала Байконур, иза 2050 шо кхаччалц. Российн Федерацин арендехь ю и хан чекх яллац гӀалан ю Российн Федеральни дарж аьлла статус[3].

Герб ГӀала/Область Административни юкъ майда,
км²
бахархой, адам.,
01.04.2012[4]
адамийн луьсталла, адам./км² ВВП 01.01.2008
млн тенге
Официальни цӀе казахийн Официальни цӀе нохчийн Россихь лелош йолу цӀераш
Республикан муьтӀахь йолу гӀаланаш
1 New coat of arms of Astana.svg ГӀала Астана Астана Астана 710 752 262 1046,36
2 Coat of arms of Almaty.svg ГӀала Алматы Алматы[2] Алма-Ата 332 1 455 271 4368,45
Город республиканского значения, арендуемый Российской Федерацией до 2050 г. и на этот период в отношениях с ней наделяемый статусом, соответствующим городу федерального значения Российской Федерации[3]
3 Baikonur seal.png ГӀала Байқоңыр Байконыр Байконур* 57 37 912 662,00
Областаш
4 Coat of Arms of Aqmola Province.png Акмолин область Көкшетау Кокшетау Кокшетау 146 219 731 526 5,00 8772
5 Актюбин область Ақтөбе Актобе[5] Актобе 300 629 788 594 2,62 66917
6 Алматы облысы герб.png Алматан область Талдықорған Талдыкорган Талдыкорган 223 911 1 918 109 8,53 18841
7 Coat of arms of Atyrau.svg Атырау область Атырау Атырау Атырау 118 631 546 057 4,58 161271
8 Coats of arms of East Kazakhstan Province.svg Восточно-Казахстан область Өскемен Усть-Каменогорск Усть-Каменогорск 283 226 1 395 012 4,93 35920
9 Zhambyl province seal.png Жамбылан область Тараз Тараз Тараз 144 264 1 059 390 7,32 8999
10 Западно-Казахстанан область Орал Уральск Уральск 151 339 613 560 4,05 77162
11 Coat of Arms of Karagandy Province.svg Карагандан область Қарағанды Караганда Караганда 427 982 1 359 077 3,17 62529
12 50 px Костанайн область Қостанай Костанай Костанай 196 001 879 511 4,49 20860
13 Kyzylorda province seal.png Кызылордан область Қызылорда Кызылорда Кызылорда 226 019 716 807 3,15 68683
14 Маңғыстау логотибі.jpg Мангистаун область Ақтау Актау Актау 165 642 551 939 3,29 116674
15 Logo Pavlodar region.png Павлодаран область Павлодар Павлодар Павлодар 124 755 747 584 5,99 48010
16 North Kazakhstan province seal.png Северо-Казахстанан область Петропавл Петропавловск Петропавловск 97 993 582 560 5,96 4354
17 South Kazakhstan province seal.png Южно-Казахстанан область Шымкент Шымкент Шымкент 117 249 2 636 950 22,36 12572
Массо 2 724 902 16 675 392 6,12

* - город Байконур, арендуемый Российской Федерацией, имеет особый статус; органы статистики Казахстана учитывают этот город в составе Кызылординской области в качестве города областного подчинения, население города приводится только для граждан Казахстана.

ШолгӀа дарж[нисъе | нисъе чухулара]

Административни екъаяларан шолгӀа даржехь ю 160 эвланийн кӀошт, 15 гӀаланийн кӀошт а 38 гӀала а.

КхолгӀа дарж[нисъе | нисъе чухулара]

КхолгӀа даржехь ю 46 гӀала, 241 эвла[6] кхин 2453 эвлийн гуош а.

Билгалдахарш[нисъе | нисъе чухулара]

  1. А.Г. Мациев, А.Т Карасаев Русско-чеченский словарь. — Русский язык, 1978. — 728 с.
  2. 1 2 Географическое положение, природные условия

    В республике 14 областей, 86 городов, в том числе 2 города республиканского подчинения (г. Астана, г. Алматы), 168 районов (8 районов в городах), 174 поселка

  3. 1 2 Международное Соглашение между Российской Федерацией и Республикой Казахстан о статусе города Байконур, порядке формирования и статусе его органов исполнительной власти от 23 декабря 1995 года, статья 1, пункт 1. Субъектом Российской Федерации не является. Система городского управления определяется статьей 5 Соглашения между Российской Федерацией и Республикой Казахстан о статусе города Байконур, порядке формирования и статусе его органов исполнительной власти от 23 декабря 2005 г. (см. Байконур. Юрисдикция)
  4. Численность населения РК по областям, городам и районам
  5. Указ Президента Республики Казахстан «О переименовании отдельных административно-территориальных единиц Жамбылской и Северо-Казахстанской областей и об изменении транскрипции названия города Актюбинска»
  6. Казахстан
Европан пачхьалкхаш
LocationEurope.png Австри · Азербайджан¹ · Албани · Андорра · Белорусси · Бельги · Болгари · Босни а, Герцеговина а · Ватикан · Йоккха Британи · Венгри · Германи · Греци · Гуьржех¹ · Дани · Ирланди · Исланди · Испани · Итали · Казахстан² · Латви · Литва · Лихтенштейн · Люксембург · Македони · Мальта · Молдави · Монако · Нидерландаш · Норвеги · Польша · Португали · Росси² · Румыни · Сан-Марино · Серби · Словаки · Словени · Турци² · Украина · Финлянди · Франци · Хорвати · Iаьржалаьмнин Пачхьалкх · Чехи · Швейцари · Швеци · Эстони

Йозуш йолу мехкаш: Аландийн гӀайренаш · Гернси · Гибралтар · Джерси · ГІайре Мэн · Фарерийн гӀайренаш · Шпицберген · Ян-Майен


Къобалцайина а, ахкъобалйина а пачхьалкхаш: Косово · Приднестровье


¹ Цхьа дакъа Европехь я еррига Азехь, дозане хьаьжина. ² Еррига Азехь.
Азин пачхьалкхаш
LocationAsia.png Азербайджан¹ · Эрмалойчоь · ОвхӀан-пачхьалкх · Бангладеш · Бахрейн · Бруней · Бутан · Малхбалехьара Тимор · Вьетнам · Гуьржех¹ · Мисар² · Израиль · Инди · Индонези ³ · Иордани · Ирак · Иран · Йемен² · Казахстан ¹ · Камбоджа · Катар · Кипр¹ · Киргизи · Китайн Халкъан Республика · Корейн Халкъан-Демократически Республика · Кувейт · Лаос · Ливан · Малайзи · Мальдиваш · Монголи · Мьянма · Непал · Ӏарбийн Цхьаьнакхетта Эмираташ · Оман · Пакистан · Росси4 · Саудийн Арави · Сингапур · Шеман Ӏарбийн Республика · Таджикистан · Таиланд · Туркмени · Турци4 · Узбекистан · Филиппинаш · Шри-Ланка · Къилбера Корей · Япони

Къобалцайина а, ахкъобалйина а пачхьалкхаш: Республика Абхази · Азад Кашмир · Ва Пачхьалкх · Вазиристан · Иракан Курдистан · Тайвань · Лаьмни-Карабах · Палестина (пачхьалкх) (Газа секторан а, Иордан хин малхбуза бердан а латта ) · Тамил-Илам ·Къилбаседан Кипрера Туркойн Пачхьалкх · Шан Пачхьалкх · Къилбера ХӀирийчоь


Йозуш йолу мехкаш: Акротири а, Декелиа а · Британин латта Индин океанехь (арх. Чагос) · Гонконг · Аомынь (Макао)


¹ Цхьа дакъа Европехь я еррига Азехь, дозане хьаьжина. ² Кхин Африкехь. ³ Кхин Океанехь. 4 Кхин Европехь.